woensdag 4 december 2019

Een boek lezen? Pure tijdverspilling, vinden Nederlandse jongeren

zondag 1 december 2019

''Hoe verkwikkend, het gehinnik van een lastpaard dat van al zijn vracht wordt verlost.'' Zen


Maar ik noemde het nooit kunst



Popmuziek: Leonard Cohen

Maar ik noemde het nooit kunst

Leonard Cohen © Kezban Özcan / Sony Music
Het einde van het leven van Leonard Cohen lijkt sterk op dat van Johnny Cash. Beide mannen waren de laatste jaren van hun leven nog zeer productief. In 2003 overleed Cash, 71 jaar oud. Hij bleek nog zoveel muziek met producer Rick Rubin te hebben opgenomen, dat er alsnog twee American-albums verschenen, én My Mother’s Hymn Book, met gospelnummers die hij als kind van zijn moeder leerde. Het laatste werk van Cash was zeer ingetogen, kaal, en paste volmaakt bij de stem die hij inmiddels had: diep, doorleefd, en met te weinig kracht en volume om nog werkelijk te zingen, maar met zoveel karakter dat hij een fantastische vertéller was geworden.
Dat laatste geldt exact voor Leonard Cohen, die in 2012 en 2014 nog twee van zijn allerbeste albums uitbracht, en in 2012 tijdens twee onvergetelijke avonden een uitverkocht Olympisch Stadion inpakte met een even gracieuze als overdonderende charme. Een gekrompen man, maar met levendige pretogen. En toen kwam er, drie weken voor zijn overlijden, nóg een album: You Want It Darker, van inmiddels een tachtiger, die een voorschot nam op zijn einde (‘I’m ready, my Lord’), en bij wie (ook hier net als bij Cash) zijn – door het volledige oeuvre aanwezige – religieuze beleving nog verder leek te zijn ingesleten in zijn ziel.
Maar ook Cohen blijkt te hebben doorgeschreven, werkelijk tot de laatste snik, en zijn laatste negen nummers ook te hebben opgenomen. Basaal: alleen stem en een gitaar. Zijn zoon Adam Cohen ging op Cohens uitdrukkelijke verzoek aan de slag met het vervolmaken van arrangementen en produceerde het album, en hij riep de hulp in van muzikanten die met Cohen hebben samengewerkt (Daniel Lanois) of schatplichtig aan hem zijn (onder anderen Patrick Watson, Beck, Damien Rice en leden van Death Cab for Cutie en Arcade Fire). Er is hoorbaar veel werk en liefde gestoken in de juiste omlijsting van Cohens stem, uiteindelijk drie jaar lang. Het moest een lévend album worden, was de opdracht. Soms vielen er nog zwierige nummers van te maken, soms leent Cohens voordracht zich meer voor spoken word met muziek, zoals in afsluiter ‘Listen To The Hummingbird’.
Maar ook in de rijker gearrangeerde nummers, waar de credits wel twintig muzikanten melden, eist de stem van Cohen alle aandacht op. Zijn stem, en zijn poëzie vol zelfkennis. Soms mild in zelfspot. ‘I was always working steady/ But I never called it art/ I got my shit together/ Meeting Christ and reading Marx.’ Soms minder mild, in de evaluatie van zijn liefdesleven: ‘We played a stunning couple, but I never liked the part’.
In ‘Puppets’, ronduit een gedicht van een nummer, toont hij nog een keer zijn engagement, maar wat meer raakt zijn toch de momenten van introspectie: ‘I can’t leave my house/ Or answer the phone/ For going down again/ But I’m not alone.’
Het titelnummer is het hoogtepunt, en het best denkbare afscheid van Cohen, die het leven bezingt en bedankt. ‘Thanks for the dance/ It was hell, it was swell/ It was fun.’

Leonard Cohen – Thanks for the Dance

''We zien de dingen niet zoals ze zijn. We zien de dingen zoals wij zijn.''


Unieke cultuurkolos voor alle Groningers

Recensie Vormgeving

Unieke cultuurkolos voor alle Groningers

Forum Groningen Het Forum Groningen opent deze vrijdag zijn deuren. Vanuit het atrium met glazen gevels en grote binnenpleinen kun je besloten werelden binnendringen.
Forum Groningen
Forum Groningen Foto Marcel van der Burg
Gebouw: Forum Groningen Ontwerp: NL Architects Opdrachtgever: Gemeente Groni
Veel te groot en veel te hoog leek het Forum Groningen een jaar geleden te worden. Gezien vanaf de Grote Markt deed het vijfenveertig meter hoge cultuurgebouw toen nog denken aan een ‘karbonkel op het gezicht van een geliefde’, zoals prins Charles een ontwerp voor een nieuw museum in Londen eens omschreef.
Maar nu de laatste twee panden in de vernieuwde oostwand van de Grote Markt hun voltooiing naderen, blijkt de cultuurkolos met zijn gladde, scheve gevels van licht natuursteen en glas vrijwel onzichtbaar vanaf het plein. En gezien vanaf andere punten in de omgeving lijkt het Forum, dat deze vrijdag zijn deuren opent, nergens op een karbonkel. Nu eens toont de hoekige gigasculptuur zich als een toren die niet misstaat bij de naburige oude Martinitoren, dan weer als een piramide die midden in een bouwblok is gebouwd op de plek waar eens een afgrijselijke schokbetonnen parkeergarage stond.
Al veertien jaar geleden kozen zowel een jury als de 21.656 Groningers die meededen aan de publieksenquête uit zeven Forum-ontwerpen van bekende architecten, zoals Zaha Hadid, voor dat van NL Architects. Maar door jarenlang politiek geharrewar over bouwkosten en subsidies – de Stadspartij was altijd tegen de bouw van Forum – en onduidelijkheid over de precieze invulling van het Forum werd het begin van de bouw verschillende keren uitgesteld. Nadat de bouw in 2012 eindelijk was begonnen, stelde de gemeente Groningen in 2014 extra eisen aan de aardschokbestendigheid van het gebouw met zijn spectaculaire voor- én achteroverhellende gevels, en moest de al voltooide constructie deels worden afgebroken.
Uiteindelijk hebben de Openbare Bibliotheek, het stripmuseum Storyworld en Forum Groningen nu onderdak gekregen in het cultuurgebouw met een vloeroppervlak van 17.000 vierkante meter. Verder omvat Forum vijf filmzalen, expositiesruimtes en verschillende cafés en restaurants. De grootste zit op de bovenste etage.

‘Loungebioscoop’

Door de enorme omvang van het Forum is de buitenruimte rondom bijna benauwend. Maar de petieterige pleintjes bij het cultuurpaleis hebben NL Architects gecompenseerd met een even simpel als briljant idee dat het ontwerp van onder tot boven heeft bepaald: Forum is een opeenstapeling geworden van binnenpleinen die, net als het grote dakterras met schitterende uitzichten over de stad, publiek toegankelijk zijn. De binnenpleinen, gelegen aan weerszijden van een imposant atrium met glazen gevels, zijn met elkaar verbonden door roltrappen die in verschillende richtingen door de open ruimte schieten.
Met zijn strakke vormen en wit als overheersende kleur is het atrium een neutrale, bijna steriele ruimte. Maar wie vanaf de pleinen dieper het gebouw binnendringt, komt al gauw terecht in bijvoorbeeld de besloten wereld van de bibliotheek die zich over verschillende etages uitstrekt. Hier heeft het deMunnik-deJong-Steinhauser architectencollectief met houten boekenkasten en geperforeerde staalplaten tal van kamerachtige ruimtes gecreëerd die tezamen een huiselijk boekenlabyrint met driehonderd werkplekken vormen.
Soms stuit de bezoeker op zijn dwaaltocht door Forum op een verrassing. Zo bevinden zich ergens in de bibliotheek twee wenteltrappen die op een ingenieuze manier in elkaar zijn gevlochten tot één geheel.
De filmzalen, ontworpen door Prast Hooft, lijken met hun blokkige muren in donkere kleuren als saffierblauw en zwart op duistere grotten. Een van de filmzalen is een ‘loungebioscoop’ die met Chesterfieldachtige banken en ‘love seats’ doet denken aan een bordeel.
In wezen is Forum een in tweeën geknipt gebouw met een open ruimte tussen de twee bouwdelen. Met ijzeren consequentie hebben NL Architects dit idee zelfs in de parkeergarage doorgevoerd. Die bestaat uit hellingbanen rondom een atrium waarin Wervel hangt, een kunstwerk van Nicky Assmann dat bestaat uit een vele meters lang kolkend videoscherm waarin de pixels steeds veranderende, veelkleurige patronen vormen. Zo heeft Groningen behalve een uniek cultuurpaleis nu ook de mooiste parkeergarage van Nederland gekregen.

Zal de Groningse scepsis over het Forum verstommen?

Volgens de architectuur-recensent van de Volkskrant is het een prachtig nieuw gebouw dat de stad Groningen zijn allure teruggeeft. Maar het merendeel van de Groningers vindt het vrijdag  geopende Forum nog geen aanwinst.

Groningers zijn verdeeld of ze het gebouw iconisch of wanstaltig vinden, maar imposant is het Forum zeker. Beeld Harry Cock / de Volkskrant
Het is moeilijk te zeggen wat meer besproken is: het controversiële uiterlijk van het Groninger Forum, of de woelige voorgeschiedenis van het gebouw. Het markante ontwerp werd alweer in 2007 door Groningers uit zeven opties gekozen, nadat twee jaar eerder 53 procent het plan in een referendum steunde.
Aanvankelijk zou de realisatie 70 miljoen euro kosten. Tot in 2015 duidelijk werd dat het pand niet aardbevingsbestendig zou zijn. Constructieve aanpassingen maakten de bouw 68 miljoen duurder, betaald door de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM). Dat gaf scheve gezichten in de provincie, waar menig bevingsgedupeerde moest strijden voor compensatie van scheuren.
De opening komt zeven jaar later dan gepland. Nog voor ingebruikneming bedraagt het exploitatietekort tonnen. Maar het kan goed zijn dat die moeizame aanloop vergeten en vergeven is als het multifunctionele cultuurbastion de ambitie inlost uit te groeien tot de ‘huiskamer van de stad’.
Het meest opmerkelijke gebouw van Groningen begint in elk geval in één opzicht met een schone lei: het Groninger Forum is Forum Groningen gedoopt. Het nieuwe plein waar het pand voet aan de grond kreeg, heet dan weer op z’n Gronings Nieuwe Markt. In het kielzog werd de hele oostzijde van de Grote Markt aangepakt. Totale kosten: 273 miljoen euro.
Groningers zijn verdeeld of ze het gebouw iconisch of wanstaltig vinden, maar imposant is het Forum zeker. Het is wel wat weggestopt achter een eveneens nieuw hotel, appartementencomplex en warenhuis – en daardoor amper in het zicht. Alsof het er toch niet helemaal mag zijn. Een gemiste kans, volgens critici. In een peiling van RTV Noord vond 68 procent het Forum ‘geen aanwinst’ voor Groningen. Tegelijkertijd zijn er bedenkingen bij de invulling van het gebouw. Wat is er precies nieuw, is een terugkerende vraag. ‘Een veredeld VVV-kantoor’, sneerde oud-museumdirecteur Kees van Twist in Dagblad van het Noorden.  
Dat is te cynisch. Volgende week opent een expositie over kunstmatige intelligentie. Nieuw is ook Storyworld (opening 11 januari 2020), een museum voor strips, animatie en games. Maar, plat gezegd: een bibliotheek, een bioscoop en horeca had Groningen ook al zonder een omlijsting van bijna 140 miljoen euro. En 1,3 miljoen bezoekers, is dat niet wat te optimistisch? 
Wel een noviteit: een fenomenaal uitzicht vanaf het dakterras. De vraag is of de scepsis vervliegt bij een stadsaanzicht in nieuw perspectief.

‘Bouterse kennende zal hij nooit achter de tralies belanden’