- De leesvaardigheid van Nederlandse jongeren daalt hard in vergelijking met andere landen. De Stichting Lezen en Schrijven vindt dit alarmerend en onderwijsministers roepen op tot een leesoffensief. Is dat genoeg?Amber Dujardin
©Koen Verheijden Lezen als hobby? Nederlandse 15-jarigen bedanken ervoor. Hun leesplezier is lager dan in alle andere landen die in deze editie van Pisa zijn onderzocht. 60 procent van de Nederlandse jongeren zegt alleen te lezen als het echt moet, bijvoorbeeld om informatie te vinden. Bijna de helft vindt lezen tijdverspilling, en voor slechts 20 procent van de 15-jarigen is lezen een hobby. De daling in leesvaardigheid is opvallend groot (zie kader).Deze cijfers zijn een greep uit de verontrustende resultaten van de nieuwste editie van Pisa, een internationaal onderzoek dat om de drie jaar wordt uitgevoerd en gisteren verscheen. Bij 600.000 15-jarigen in 79 landen werden tests afgenomen op het gebied van lezen, wiskunde en natuurwetenschappen. Nederland bevindt zich in de middenmoot. Dat was eerder al het geval met wiskunde en natuurwetenschappen, maar nu blijkt ook de leesvaardigheid gezakt – tot onder het gemiddelde in vergelijkbare landen.Terwijl de meeste ontwikkelde landen op hetzelfde prestatieniveau zijn gebleven sinds het vorige onderzoek uit 2015, behoort Nederland tot een kleine groep landen die op ieder terrein een daling laten zien, samen met Australië, Nieuw-Zeeland, Korea, Finland, IJsland en Slowakije.De leesvaardigheid van Nederlandse scholieren schommelt al sinds 2003 en daalt sinds 2012, maar is nu voor het eerst significant gedaald doordat we onder het gemiddelde zijn gezakt. Het oplopende lerarentekort is niet de enige factor waaraan deze trend is toe te schrijven, stelt onderzoeker Lisanne Bos van Stichting Lezen en Schrijven. Ook de hoge werkdruk in het onderwijs, de snel veranderende samenleving en de alomtegenwoordige smartphone spelen een rol. Daarop lezen scholieren weliswaar continu korte berichten, maar rustig zitten met een boek is er vaak niet meer bij. Terwijl ze juist van dat ‘diepe lezen’ veel leren, zoals in verschillende lagen denken, verbanden leggen en argumenteren.Ook de forse bezuinigingen op bibliotheken helpen niet mee. Honderden bibliotheken moesten de afgelopen jaren hun deuren sluiten vanwege bezuinigingen. Die waren deels te wijten aan de verkleining van gemeentelijke budgetten door decentralisatie van andere taken in 2015, zoals de jeugdzorg.Leesoffensief
Om het tij te keren roepen ministers Ingrid van Engelshoven en Arie Slob (onderwijs) nu op tot een ‘leesoffensief’ om voorlezen en lezen onder jongeren te stimuleren. Daarmee geven ze gehoor aan een advies van de Raad voor Cultuur en de Onderwijsraad, die in juni al waarschuwden dat het kabinet veel meer aandacht en geld moet steken in het bevorderen van leesplezier. Bijvoorbeeld door leesspecialisten op school te laten komen. Ook benadrukten ze hoe belangrijk een nauwe samenwerking tussen plaatselijke bibliotheken en scholen is om het leesplezier van scholieren te bevorderen.
©Brechtje Rood Voorlopig komt er echter alleen meer aandacht en geen extra geld. Op ‘korte termijn’ komt er een publicatie voor alle scholen over wat werkt om het leesonderwijs te verbeteren, schrijven de ministers. Daarnaast gaan ze met onderwijs- en leesorganisaties in gesprek over hoe het leesplezier vergroot kan worden. Er komt extra aandacht voor groepen die achterlopen, zoals vmbo’ers, jongens en leerlingen die meertalig zijn opgevoed. En minister Slob roept ouders en grootouders op om meer voor te lezen.Het zijn goede stappen, maar om de leesvaardigheid en motivatie echt op te krikken zijn meer structurele investeringen nodig, stelt Stichting Lezen en Schrijven. Jongeren met een leesachterstand lopen een groot risico om later laaggeletterd te worden en niet volwaardig mee te kunnen draaien in de maatschappij. In dat licht noemt de stichting de uitkomsten van het Pisa-onderzoek ‘alarmerend’.Lees ook:
Waarom de prestaties in het Nederlandse onderwijs al jaren dalen
Het onderwijsniveau daalt en daar moeten we wat aan doen
In een reactie op het Pisa-onderzoek stelt Henrik de Moel van de Algemene Onderwijsbond dat de minister van onderwijs niet weg moet komen met een sussende reactie.
even (3 weken) in Nieuw Zeeland / 3 weeks (only!) in New Zealand / 3 semaines seulement (hélàs!) en Nouvelle Zélande!.... en dan / nu alles en nog wat / des choses et d'autres ensuite / allerlei dann bzw. jetzt / other things which now matter (to me!)
woensdag 4 december 2019
zondag 1 december 2019
Maar ik noemde het nooit kunst
Kunst & Cultuur Popmuziek: Leonard Cohen
Maar ik noemde het nooit kunst
–
verschenen in
nr. 48

Dat laatste geldt exact voor Leonard Cohen, die in 2012 en 2014 nog twee van zijn allerbeste albums uitbracht, en in 2012 tijdens twee onvergetelijke avonden een uitverkocht Olympisch Stadion inpakte met een even gracieuze als overdonderende charme. Een gekrompen man, maar met levendige pretogen. En toen kwam er, drie weken voor zijn overlijden, nóg een album: You Want It Darker, van inmiddels een tachtiger, die een voorschot nam op zijn einde (‘I’m ready, my Lord’), en bij wie (ook hier net als bij Cash) zijn – door het volledige oeuvre aanwezige – religieuze beleving nog verder leek te zijn ingesleten in zijn ziel.
Maar ook Cohen blijkt te hebben doorgeschreven, werkelijk tot de laatste snik, en zijn laatste negen nummers ook te hebben opgenomen. Basaal: alleen stem en een gitaar. Zijn zoon Adam Cohen ging op Cohens uitdrukkelijke verzoek aan de slag met het vervolmaken van arrangementen en produceerde het album, en hij riep de hulp in van muzikanten die met Cohen hebben samengewerkt (Daniel Lanois) of schatplichtig aan hem zijn (onder anderen Patrick Watson, Beck, Damien Rice en leden van Death Cab for Cutie en Arcade Fire). Er is hoorbaar veel werk en liefde gestoken in de juiste omlijsting van Cohens stem, uiteindelijk drie jaar lang. Het moest een lévend album worden, was de opdracht. Soms vielen er nog zwierige nummers van te maken, soms leent Cohens voordracht zich meer voor spoken word met muziek, zoals in afsluiter ‘Listen To The Hummingbird’.
In ‘Puppets’, ronduit een gedicht van een nummer, toont hij nog een keer zijn engagement, maar wat meer raakt zijn toch de momenten van introspectie: ‘I can’t leave my house/ Or answer the phone/ For going down again/ But I’m not alone.’
Het titelnummer is het hoogtepunt, en het best denkbare afscheid van Cohen, die het leven bezingt en bedankt. ‘Thanks for the dance/ It was hell, it was swell/ It was fun.’
Leonard Cohen – Thanks for the Dance
Unieke cultuurkolos voor alle Groningers
Recensie Vormgeving
Unieke cultuurkolos voor alle Groningers
Forum Groningen
Het Forum Groningen opent deze vrijdag zijn deuren. Vanuit het atrium
met glazen gevels en grote binnenpleinen kun je besloten werelden
binnendringen.
Gebouw: Forum Groningen Ontwerp: NL Architects Opdrachtgever: Gemeente Groni
Veel te groot en veel te hoog leek het Forum Groningen een jaar
geleden te worden. Gezien vanaf de Grote Markt deed het vijfenveertig
meter hoge cultuurgebouw toen nog denken aan een ‘karbonkel op het
gezicht van een geliefde’, zoals prins Charles een ontwerp voor een
nieuw museum in Londen eens omschreef.
Maar nu de laatste twee panden in de vernieuwde oostwand van de Grote Markt hun voltooiing naderen, blijkt de cultuurkolos met zijn gladde, scheve gevels van licht natuursteen en glas vrijwel onzichtbaar vanaf het plein. En gezien vanaf andere punten in de omgeving lijkt het Forum, dat deze vrijdag zijn deuren opent, nergens op een karbonkel. Nu eens toont de hoekige gigasculptuur zich als een toren die niet misstaat bij de naburige oude Martinitoren, dan weer als een piramide die midden in een bouwblok is gebouwd op de plek waar eens een afgrijselijke schokbetonnen parkeergarage stond.
Al veertien jaar geleden kozen zowel een jury als de 21.656 Groningers die meededen aan de publieksenquête uit zeven Forum-ontwerpen van bekende architecten, zoals Zaha Hadid, voor dat van NL Architects. Maar door jarenlang politiek geharrewar over bouwkosten en subsidies – de Stadspartij was altijd tegen de bouw van Forum – en onduidelijkheid over de precieze invulling van het Forum werd het begin van de bouw verschillende keren uitgesteld. Nadat de bouw in 2012 eindelijk was begonnen, stelde de gemeente Groningen in 2014 extra eisen aan de aardschokbestendigheid van het gebouw met zijn spectaculaire voor- én achteroverhellende gevels, en moest de al voltooide constructie deels worden afgebroken.
Uiteindelijk hebben de Openbare Bibliotheek, het stripmuseum Storyworld en Forum Groningen nu onderdak gekregen in het cultuurgebouw met een vloeroppervlak van 17.000 vierkante meter. Verder omvat Forum vijf filmzalen, expositiesruimtes en verschillende cafés en restaurants. De grootste zit op de bovenste etage.
Maar nu de laatste twee panden in de vernieuwde oostwand van de Grote Markt hun voltooiing naderen, blijkt de cultuurkolos met zijn gladde, scheve gevels van licht natuursteen en glas vrijwel onzichtbaar vanaf het plein. En gezien vanaf andere punten in de omgeving lijkt het Forum, dat deze vrijdag zijn deuren opent, nergens op een karbonkel. Nu eens toont de hoekige gigasculptuur zich als een toren die niet misstaat bij de naburige oude Martinitoren, dan weer als een piramide die midden in een bouwblok is gebouwd op de plek waar eens een afgrijselijke schokbetonnen parkeergarage stond.
Al veertien jaar geleden kozen zowel een jury als de 21.656 Groningers die meededen aan de publieksenquête uit zeven Forum-ontwerpen van bekende architecten, zoals Zaha Hadid, voor dat van NL Architects. Maar door jarenlang politiek geharrewar over bouwkosten en subsidies – de Stadspartij was altijd tegen de bouw van Forum – en onduidelijkheid over de precieze invulling van het Forum werd het begin van de bouw verschillende keren uitgesteld. Nadat de bouw in 2012 eindelijk was begonnen, stelde de gemeente Groningen in 2014 extra eisen aan de aardschokbestendigheid van het gebouw met zijn spectaculaire voor- én achteroverhellende gevels, en moest de al voltooide constructie deels worden afgebroken.
Uiteindelijk hebben de Openbare Bibliotheek, het stripmuseum Storyworld en Forum Groningen nu onderdak gekregen in het cultuurgebouw met een vloeroppervlak van 17.000 vierkante meter. Verder omvat Forum vijf filmzalen, expositiesruimtes en verschillende cafés en restaurants. De grootste zit op de bovenste etage.
‘Loungebioscoop’
Door de enorme omvang van het Forum is de buitenruimte rondom bijna benauwend. Maar de petieterige pleintjes bij het cultuurpaleis hebben NL Architects gecompenseerd met een even simpel als briljant idee dat het ontwerp van onder tot boven heeft bepaald: Forum is een opeenstapeling geworden van binnenpleinen die, net als het grote dakterras met schitterende uitzichten over de stad, publiek toegankelijk zijn. De binnenpleinen, gelegen aan weerszijden van een imposant atrium met glazen gevels, zijn met elkaar verbonden door roltrappen die in verschillende richtingen door de open ruimte schieten.Met zijn strakke vormen en wit als overheersende kleur is het atrium een neutrale, bijna steriele ruimte. Maar wie vanaf de pleinen dieper het gebouw binnendringt, komt al gauw terecht in bijvoorbeeld de besloten wereld van de bibliotheek die zich over verschillende etages uitstrekt. Hier heeft het deMunnik-deJong-Steinhauser architectencollectief met houten boekenkasten en geperforeerde staalplaten tal van kamerachtige ruimtes gecreëerd die tezamen een huiselijk boekenlabyrint met driehonderd werkplekken vormen.
Soms stuit de bezoeker op zijn dwaaltocht door Forum op een verrassing. Zo bevinden zich ergens in de bibliotheek twee wenteltrappen die op een ingenieuze manier in elkaar zijn gevlochten tot één geheel.
De filmzalen, ontworpen door Prast Hooft, lijken met hun blokkige muren in donkere kleuren als saffierblauw en zwart op duistere grotten. Een van de filmzalen is een ‘loungebioscoop’ die met Chesterfieldachtige banken en ‘love seats’ doet denken aan een bordeel.
In wezen is Forum een in tweeën geknipt gebouw met een open ruimte tussen de twee bouwdelen. Met ijzeren consequentie hebben NL Architects dit idee zelfs in de parkeergarage doorgevoerd. Die bestaat uit hellingbanen rondom een atrium waarin Wervel hangt, een kunstwerk van Nicky Assmann dat bestaat uit een vele meters lang kolkend videoscherm waarin de pixels steeds veranderende, veelkleurige patronen vormen. Zo heeft Groningen behalve een uniek cultuurpaleis nu ook de mooiste parkeergarage van Nederland gekregen.
Zal de Groningse scepsis over het Forum verstommen?
Volgens de architectuur-recensent van de Volkskrant is
het een prachtig nieuw gebouw dat de stad Groningen zijn allure
teruggeeft. Maar het merendeel van de Groningers vindt het vrijdag
geopende Forum nog geen aanwinst.
Het
is moeilijk te zeggen wat meer besproken is: het controversiële
uiterlijk van het Groninger Forum, of de woelige voorgeschiedenis van
het gebouw. Het markante ontwerp werd alweer in 2007 door
Groningers uit zeven opties gekozen, nadat twee jaar eerder 53 procent
het plan in een referendum steunde.
Aanvankelijk
zou de realisatie 70 miljoen euro kosten. Tot in 2015 duidelijk werd
dat het pand niet aardbevingsbestendig zou zijn. Constructieve
aanpassingen maakten de bouw 68 miljoen duurder, betaald door de
Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM). Dat gaf scheve gezichten in de
provincie, waar menig bevingsgedupeerde moest strijden voor compensatie
van scheuren.
De
opening komt zeven jaar later dan gepland. Nog voor ingebruikneming
bedraagt het exploitatietekort tonnen. Maar het kan goed zijn dat die
moeizame aanloop vergeten en vergeven is als het multifunctionele
cultuurbastion de ambitie inlost uit te groeien tot de ‘huiskamer van de
stad’.
Het
meest opmerkelijke gebouw van Groningen begint in elk geval in één
opzicht met een schone lei: het Groninger Forum is Forum Groningen
gedoopt. Het nieuwe plein waar het pand voet aan de grond kreeg, heet
dan weer op z’n Gronings Nieuwe Markt. In het kielzog werd de hele
oostzijde van de Grote Markt aangepakt. Totale kosten: 273 miljoen euro.
Groningers
zijn verdeeld of ze het gebouw iconisch of wanstaltig vinden, maar
imposant is het Forum zeker. Het is wel wat weggestopt achter een
eveneens nieuw hotel, appartementencomplex en warenhuis – en daardoor
amper in het zicht. Alsof het er toch niet helemaal mag zijn. Een
gemiste kans, volgens critici. In een peiling van RTV Noord vond 68 procent het Forum ‘geen aanwinst’ voor Groningen. Tegelijkertijd
zijn er bedenkingen bij de invulling van het gebouw. Wat is er precies
nieuw, is een terugkerende vraag. ‘Een veredeld VVV-kantoor’, sneerde
oud-museumdirecteur Kees van Twist in Dagblad van het Noorden.
Dat
is te cynisch. Volgende week opent een expositie over kunstmatige
intelligentie. Nieuw is ook Storyworld (opening 11 januari 2020), een
museum voor strips, animatie en games. Maar, plat gezegd: een
bibliotheek, een bioscoop en horeca had Groningen ook al zonder een
omlijsting van bijna 140 miljoen euro. En 1,3 miljoen bezoekers, is dat
niet wat te optimistisch?
Wel
een noviteit: een fenomenaal uitzicht vanaf het dakterras. De vraag is
of de scepsis vervliegt bij een stadsaanzicht in nieuw perspectief.
Abonneren op:
Posts (Atom)