Junkvoedreclame

 

74 gemeenten, 3 punten, en de eerste resultaten

In april na de gemeenteraadsverkiezingen, riepen we je op om jouw nieuwe gemeenteraad een brief te sturen om de voedselomgeving te verbeteren. Er is geen landelijke wetgeving nodig, geen jarenlange trajecten, alleen lef en lokaal initiatief. We vroegen aandacht voor drie concrete punten: 1.    Stop junkfoodreclame in de openbare ruimte. In bushokjes, op billboards en schermen wordt dagelijks reclame gemaakt voor ongezonde voedselproducten, ook waar veel kinderen komen. Amsterdam, Den Haag, Haarlem en Arnhem bewijzen dat het anders kan: zij weren via de Algemene plaatselijke verordening al reclame voor onder andere fossiele brandstoffen en vlees. De juridische weg is al bewandeld. 2.    Gratis groente en fruit voor de allerkleinsten. De eerste duizend dagen bepalen een leven lang eetgedrag, maar niet elke ouder maakt zijn baby vroeg vertrouwd met groenten en fruit. De "Baby Groente Tas" bewijst dat een kleine investering een groot verschil maakt. 3.    Gezonde schoollunches voor elk kind. Wat een kind op school eet, hangt nu af van de portemonnee en voedselkennis van de ouders. In andere Europese landen is een gezonde schoollunch normaal, in Nederland nog niet, terwijl elke gemeente die keuze zelf kan maken. Het resultaat: 74 gemeenten zijn door jullie aangeschreven. Niet elke gemeente reageerde (of wij zijn daarvan niet op de hoogte gesteld). Maar de gemeenten die dat wel deden, bewijzen dat druk vanuit inwoners werkt!

Wat we samen hebben bereikt! Purmerend liet weten dat reclame gericht op jonge inwoners wordt gezien als serieus aandachtspunt en gaat dit verder onderzoeken. Wat betreft schoollunches wordt erkend dat aanpassingen in onderwijsstructuur om een lange adem vraagt, maar men zal in gesprek blijven. Zwolle gaat door met raadsvragen op alle drie de punten. Zij wil weten hoeveel Zwolse scholen meedoen aan het landelijke Programma Schoolmaaltijden en waar drempels liggen. Over de Baby Groente Tas, die in Zwolle al bestaat, wordt gevraagd wie er precies wordt bereikt: de gezinnen die dit het hardst nodig hebben, of de gezinnen die toevallig al in beeld zijn? En op buitenreclame erkent de fractie dat gemeenten instrumenten hebben via reclamecontracten en lokale regelgeving. Huizen gaat de mogelijkheden voor het weren van junkfoodreclame onderzoeken. Op meerdere buurtlocaties wordt al structureel gratis groente en fruit aangeboden, en de gemeente kijkt naar een kleinschalige versie van de Baby Groente Tas. Tegelijk erkent de gemeente dat een eerdere poging om de campagne "Trommel zonder Rommel" op scholen uit te rollen strandde op onvoldoende draagvlak. Nog werk aan de winkel dus. Niet elke gemeente reageerde inhoudelijk, helaas. Maar heel veel wel netjes procedureel. Bijvoorbeeld: Ede, Heerenveen en Lingewaard laten weten dat de brief officieel als ingekomen stuk wordt behandeld en aan de raad wordt voorgelegd. Geen inhoudelijke reactie, maar wel een formeel traject waarin raadsleden alsnog kunnen reageren. In Bronckhorst heeft een nieuw raadslid juist om meer cijfers en praktijkvoorbeelden gevraagd, om het onderwerp beter beargumenteerd te kunnen agenderen. En in Lemele heeft een aangeschreven raadslid onze brief zelf doorgestuurd naar een pas geïnstalleerd raadslid, zodat ook die gemeente het onderwerp op de agenda krijgt. Ook aan de raad van Vijfheerenlanden is een brief gestuurd; die inzet telt evengoed mee, zelfs zonder dat we op dit moment weten wat het precies oplevert. Elke beweging is er een!

Utrecht: voorbeeld hoe het niet moet Waar sommige gemeenten in actie komen, laat Utrecht zien wat er gebeurt als een gemeente vooral blijft praten. Onderzoek van RTV Utrecht wijst uit dat een derde van de buitenreclame in de stad over ongezonde voeding gaat, in woonwijken zelfs de helft. Tegelijk verdient de gemeente miljoenen aan het reclamecontract dat dit mogelijk maakt, en wil ze de contracten niet aanpassen. Utrecht wijst naar Den Haag en wacht op landelijke regels, terwijl Amsterdam, Den Haag, Haarlem en Arnhem al bewijzen dat een gemeente dit zelf kan regelen. Wachten op Den Haag is een keuze, niet een noodzaak.

En nu? Deze nieuwsbrief rondt de actie af, maar jouw invloed stopt hier niet. Er is nog genoeg wat je zelf kan doen, hieronder wat suggesties: Nog geen brief gestuurd? Het is niet te laat. Een raad die net is geïnstalleerd, bepaalt nu de koers voor de komende jaren. Kopieer de voorbeeldbrief, vul je gemeente in en stuur hem naar het algemene e-mailadres van de raad of direct naar een raadslid. Wel gestuurd, maar niets gehoord? Stuur een herinnering. Verwijs naar je eerdere brief en vraag ronduit of die is aangekomen en of de raad ermee aan de slag gaat. Een stille brief is niet per se een genegeerde brief, maar een tweede mail zorgt dat ze weer boven op de stapel belandt. Heeft jouw gemeente iets toegezegd? Onthoud het, en kom er over een paar maanden op terug. Vraag bij een volgende raadsvergadering of commissievergadering hoe het ermee staat. Toezeggingen die niemand controleert verdampen. Woon je in een gemeente met een lopend initiatief? Sluit je als je ouder of opvoeder bent aan bij een Baby Groente Tas, schoolfruitprogramma of gezonde schoollunch, als die er al is. Vraag ernaar bij het consultatiebureau of de school van je kind. Hoe meer gezinnen meedoen, hoe moeilijker het wordt om ermee te stoppen. Praat rechtstreeks met raadsleden. Je hoeft niet te wachten op een volgende brievenactie. Ga naar een raadsvergadering, meld je aan voor het inspreken, of benader een raadslid persoonlijk via e-mail of social media. Deel met ons wat je hebt meegemaakt. Heb je een goede reactie gekregen, een teleurstellende, of helemaal niets? Laat het ons dan weten.

	Hier vind je de voorbeeldbrief ››

Voor wie in April in actie is gekomen: onwijs bedankt dat je de moeite hebt genomen om je brief te versturen. Zonder jullie inzet had dit resultaat er niet gestaan!