Verpakkingen worden aangepast, maar we zijn er nog niet..

 

Al langer maken we ons, zoals je waarschijnlijk weet, druk over de manier waarop kweekzalm met keurmerken in de supermarkt wordt aangeprezen als ‘duurzaam’ of ‘verantwoord’. Mooie plaatjes, groene en blauwe logo's en geruststellende teksten. Maar kun jij als consument eigenlijk in de winkel eenvoudig controleren of dat allemaal klopt? We hebben het onderzocht en nagevraagd bij Albert Heijn, Jumbo en Lidl. Laatstgenoemde is al verpakkingen aan het aanpassen! Daarom deel ik graag in deze nieuwsbrief met je wat we hebben ontdekt, en wat de supermarkten zélf zeggen te (gaan) doen.

Waarom we hier naar hengelen? Op kweekzalmverpakkingen in de supermarkt prijken vaak keurmerken zoals ASC en GGN, met teksten als ‘milieuvriendelijk geproduceerd’ of ‘afkomstig uit verantwoorde viskweek’. Klinkt goed, maar wat betekent dat nou precies en waar komt de zalm precies vandaan? Wij vinden dat je als consument moet kunnen nagaan wat zo'n belofte exact inhoudt, want het beïnvloedt je aankoopbeslissing. En dat blijkt in de praktijk erg lastig: uit ons onderzoek is naar voren gekomen dat het niet mogelijk is om in de winkel eenvoudig te achterhalen waar je kweekzalm precies vandaan komt.

	Onze FAQ over kweekzalm ››

Daar komt bij: een keurmerk is geen garantie dat het goed gaat met de kweekzalm. Ook in ASC-gecertificeerde kwekerijen is het de afgelopen jaren regelmatig mis gegaan. Met massale sterfte voor vele miljoenen zalmen (nog voor de slacht) en ernstige hygiëneproblemen tot gevolg. Maar zelfs dán verliest een kwekerij niet automatisch zijn certificaat.  Keurmerken wekken bij consumenten al snel de indruk dat alles in de zalmkwekerij in orde is. Maar noch ASC, noch GGN garandeert een diervriendelijke houderij. Consumenten en retailers mogen niet blindelings op een keurmerk vertrouwen, en certificeerders moeten ervoor zorgen dat waar een keurmerk op zit, er ook daadwerkelijk duurzame zalm in zit.

	Foodwatch-rapport 'Wat zegt een keurmerk nog?' ››

Foto: Animal Equality UK

Eerste succes geboekt... Beet! Onze campagne heeft al succes. Door druk van foodwatch gaat Lidl de verpakkingen van kweekzalm herzien en transparanter communiceren. Lidl Nederland heeft ons in een reactie laten weten: "Om maximale transparantie te garanderen herzien we momenteel zo snel als mogelijk de verpakkingen van alle zalmproducten in alle landen. De verbetering omvat de integratie van het GGN-logo, de toelichtende teksten boven de QR-code en de inhoud op de bijbehorende landingspagina. Dit geldt ook voor de producten in Nederland."Goed nieuws, wat ons betreft! We blijven uiteraard volgen of de aangepaste teksten straks echt duidelijker zijn. Jumbo en Albert Heijn passen hun verpakkingen niet aan en geven in hun reacties aan te handelen naar de bestaande wet- en regelgeving. Dat de verpakkingen veranderen is een goede stap m.b.t. transparantie, maar dat verandert nog niks aan het leven van de tientallen miljoenen kweekzalmen. We zijn er dus nog niet, en kunnen alle steun gebruiken in onze petitie!

	Teken petitie 'Dierenleed verdient geen keurmerk' ››

En in andere foodwatch-landen? Onze aanpak in Nederland staat niet op zichzelf. Bij foodwatch in Duitsland zijn er onlangs ook concrete resultaten geboekt: Lidl Duitsland heeft de Nautica-zalm met het gele GGN-logo en de claim "verantwoorde productie" sinds eind juni helemaal uit het koelvak gehaald. Producent Tinema GmbH beloofde de omstreden teksten "milieuvriendelijk en volgens sociale normen geproduceerd" en "afkomstig uit verantwoorde viskweek" uiterlijk eind oktober van de verpakkingen van het merk Meine Lieblinge te halen (verkocht bij o.a. supermarktketen Rewe).

Niet zomaar een milieuclaim maken Voor milieureclame gelden trouwens strenge regels: de hoogste Duitse rechter (Bundesgerichtshof) oordeelde in 2024 dat bedrijven bij milieuclaims altijd ondubbelzinnig moeten uitleggen wat de gebruikte termen betekenen. Onze Duitse collega's zien in de onduidelijke zalmreclame dan ook een overtreding van de wet tegen oneerlijke concurrentie, en zijn inmiddels een juridische traject ingegaan. Ook in Nederland gelden trouwens strenge regels voor dit soort duurzaamheidsclaims. De ACM houdt hier toezicht op en heeft een Leidraad Duurzaamheidsclaims opgesteld: claims moeten juist, duidelijk, specifiek en onderbouwd zijn, en keurmerken mogen consumenten niet in verwarring brengen. Bedrijven die zich er niet aan houden, riskeren een boete. En er komt nog strengere EU-wetgeving aan: vanaf komende maand gelden er nieuwe regels voor duurzaamheidsclaims en -keurmerken, waarvoor de Nederlandse implementatiewet al is aangenomen.

Wat wij blijven doen We zijn blij dat Lidl Nederland verbetering laat zien, en we houden Albert Heijn en Jumbo scherp in de gaten. Zodra er meer duidelijkheid komt over de daadwerkelijke aanpassingen (of juist niet) hoor je dat natuurlijk weer van ons.  Heb je zelf een voedselverpakking gezien met een vage duurzaamheidsclaim die je niet kon checken? Laat het ons weten, we horen het graag!