Foodwatch duikt in de kweekzalmindustrie. Hoe verantwoord is het?

 

Foodwatch duikt in de kweekzalmindustrie. Hoe verantwoord is het?

Stel je voor: aan de kust van Noorwegen drijven dode vissen in zee. Een boot vaart uit om ze op te halen, niet om ze weg te gooien, maar om er voedsel van te maken. Voedsel dat ook in Nederland in de schappen kan belanden, als zalmfilet, gerookte zalm of sushi.

Dode vissen in Schotland  Foto: Per Jacob Blut

Het gaat hier om kweekzalm. Deze industrie wordt in Nederlandse supermarkten gepresenteerd als duurzaam, verantwoord en gecontroleerd. Keurmerken zoals ASC en GGN wekken de indruk dat consumenten daardoor kunnen vertrouwen op hoge standaarden voor dierenwelzijn, voedselveiligheid en milieu.  Maar een schokkend feit: elk jaar sterven meer dan 100 miljoen zalmen in Noorse kwekerijen, één op de zes vissen. Dieren met open wonden, weggevreten vinnen en ernstige ziektes blijven in overvolle zeekooien zwemmen.  Zalm wordt in Nederlandse supermarkten consequent gepresenteerd als een bewuste, gezonde en verantwoorde keuze. Verpakkingen, folders en websites benadrukken duurzaamheid en spreken bijvoorbeeld over “het beschermen van oceanen, rivieren en meren”. Ook termen als “duurzame aquacultuur”, “verantwoord gekweekt” en “transparant” komen daarbij steeds terug.  De onderliggende boodschap is steeds dezelfde: deze zalm voldoet aan hoge standaarden en is gecontroleerd door onafhankelijke instanties. Door deze communicatie ontstaat bij jou en mij het beeld dat je met de aankoop van gecertificeerde kweekzalm bijdraagt aan duurzaamheid, dierenwelzijn en milieubescherming.

	Lees meer over onze campagnes tegen misleiding >>

Zalm onder de luizen Foto: Animal Equality UK, Salmon Media Hub

Onze collega’s van foodwatch Duitsland onderzochten vorig jaar de zalmindustrie in Noorwegen en Schotland. Zij legden ernstige misstanden bloot: massale sterfte, zieke en gewonde vissen, grote uitbraken van parasieten en gevallen waarin dode of stervende vissen bestemd waren voor verwerking tot voedsel.  Een deel van deze misstanden vond plaats op kwekerijen met een ASC-keurmerk, een label dat consumenten juist moet verzekeren dat de productie verantwoord is.  "Wie zalm met het ASC-keurmerk eet, weet dat de vis is gekweekt in schoon water, door kwekers die waarde hechten aan de gezondheid van de vis", belooft de ASC-organisatie op haar homepage.  Deze beloften wekken de indruk dat ASC-gecertificeerde zalm wezenlijk verschilt van niet-gecertificeerde productie. Voor consumenten wekt het keurmerk daarmee als kwaliteitsgarantie: wie ASC-zalm koopt, mag verwachten dat het product onder verantwoorde omstandigheden is geproduceerd.

Dat riep voor mij een vraag op: stel dat er zo’n uitbraak of massale sterfte plaatsvindt op een kwekerij – hoe weet ik als consument of mijn zalm daarvandaan komt? En wat betekent een keurmerk in de praktijk? En zijn grootschalige viskwekerijen de oplossing voor dierenwelzijn en de wildstand op zee?

De komende weken ga ik op onderzoek uit: Ik wil weten of zalm die in Nederland wordt verkocht met claims als ‘verantwoord’, ‘duurzaam’ of ‘transparant’ – en met een ASC-label – ook verantwoord is. Foodwatch wil laten zien hoe de zalmkweekindustrie er uitziet en toetsen of keurmerken zoals ASC hun belofte van transparantie en verantwoorde kweek waarmaken. Supermarkten en keurmerken zeggen dat zalm ‘goed traceerbaar’ is. Dat je via een code op de verpakking kunt zien waar de vis vandaan komt. Dus ik heb besloten het zelf te gaan testen

 

Belast de oorlogswinst van oliebedrijven! De oorlog van Trump en Netanyahu in Iran is dodelijk en verwoestend. Terwijl mensen gebombardeerd worden, verdienen oliemaatschappijen zoals Shell miljarden extra door de gestegen olie- en gasprijzen. Zo profiteert de fossiele industrie opnieuw van een oorlog en onze afhankelijkheid van olie en gas. Daarom roepen wij het kabinet op de oorlogswinsten van oliemaatschappijen te belasten. Hiermee kan de energierekening voor mensen omlaag en kunnen we de overgang naar groene en betaalbare energie sneller maken.  Oil = War, Green = Peace. Deze week plakken wij stickers op benzinestations die de acties van Trump en steun van Yeşilgöz linken aan de hoge prijzen. Help jij onze oproep te versterken en teken jij de petitie? Ja, belast oorlogswinsten van oliemaatschappijen!

© Marten van Dijl / Greenpeace Nog twee weken voor de petitie tegen Lelystad Airport  De datum staat geprikt: op 31 maart overhandigen we de petitie tegen Lelystad Airport aan de Tweede Kamer. We hebben al bijna 35 duizend handtekeningen, dus dat gaat zeker indruk maken. Heb je nog niet getekend? Doe het dan nu. Het kost je maar een minuutje tijd om een heel vliegveld tegen te houden!     Teken nu © Tim Dirven / Greenpeace Trumps afbraakagenda in de EU Trump wil dat de EU wetten afzwakt die onze gezondheid, natuur en het klimaat beschermen. En het zorgwekkende is: EU-leiders geven hem zijn zin. Daarom voerden we afgelopen week actie in Brussel. We veranderden het gebouw van de Europese Commissie in een Trump Tower. Onze eis stond er groot op: Europa moet zich verzetten tegen Trumps agenda. Lees meer De wereld kan zo mooi zijn © Michael Stavrakakis / World Nature Photography Awards Extra portie groen ️ Deze gratis app sluit wel erg aan bij het hoofdonderwerp van deze nieuwsbrief. De app Petrollo bespaart je geld aan de pomp (en dus minder winst voor oliemaatschappijen).   Shocking! De snoepgroenten die ouders aan hun kinderen geven voor de gezondheid, bevatten pesticiden. In een steekproef van 20 snoepgroenten bij 5 verschillende supermarkten zijn 17 soorten pesticiden gevonden, met een gemiddelde van bijna 2 pesticiden per snoepgroente.   TV-tip: Carice van Houten daagt acht bekende Nederlanders uit om de beste ‘secondhand stylist’ te worden. De harde voorwaarde: alle gebruikte kleding en materialen zijn tweedehands. ‘A Beautiful Mess’ is vanaf vrijdag 3 april te zien bij BNNVARA.   Het wipseizoen is geopend, het NK Tegelwippen is van start! Van 19 maart tot en met 31 oktober kan iedereen weer meedoen door tegels te wippen in z’n eigen voor-, achter-, of geveltuin. Gemeenten strijden met elkaar: wie wipt de meeste tegels? Met vriendelijke groet, Zinzi van der Aar Redacteur

VAN DE OO-GO

 

Ontwaken de laatste flakkering van het waxinelichtje - het krinkelend wolkje dat in het alles vervaagt de laatste glimp van de achterkant van de hard blauwe intercity die onverhoopt toch het station verlaat de opgestoken hand uit het autoraam die zwaaiend om de bocht uit zicht weer huiswaarts gaat de tere cadans van het cardiogram dat na ritmes heuvels en dalen geluidloos nu op de vlakte staat de laatste toon in de zinderende zaal - hangend tussen snaar en stilte - die alsnog de tijd verlaat de laatste oogopslag - een ogenblik snijpunt van liefde en verdriet waarin de wegen scheiden en wij beiden ontwaken -                     een andere wereld in, Rob Haster

van de oo-go

 

het blauwe uur hangt tussen gevels, als een deken die te kort is voor de straat de tenen ontbloten zich met een diepe zucht waar ben je toch fluisteren de muren een vroege tram schraapt langs de rails, metaal op metaal die de stilte snijdt ze schreeuwt en schreidt tegen de zon strevend naar lange ademloze zinnen maar onverbiddelijk is het licht de dag begint, een leeg wit blad letters wachten, lachten onbedaarlijk in hun dans om aan te vangen ze kijkt en weet, het gaat voorbij Anneke de Klerk

Nieuwe Patti Smith

 

Patti Smith in 1995 | foto: Steven Sebring

NIEUWE PATTI SMITH BOEKENTIP ‘Het heeft me tien jaar gekost om dit boek te schrijven,’ zei Patti Smith over haar nieuwste boek, ‘waarin ik heb geworsteld met de schoonheid en het verdriet van een mensenleven. Ik hoop dat mensen er iets in zullen vinden wat ze nodig hebben.’ Engelenbrood is Smiths meest persoonlijke en intieme boek tot nu toe. Ze gaat terug naar haar jeugd, waarin haar dagdromen en avonturen samensmelten met de onzekere naoorlogse omstandigheden. Ze vertelt over haar tienerjaren, hoe ze in aanraking komt met kunst en haar eigen stem ontdekt in New York. Ze schrijft over de liefde van haar leven, hechte vriendschappen, maar ook over het verliezen van dierbaren. Smith vindt houvast in het schrijven, gedreven door het verlangen om het alledaagse te verheffen, op te tillen tot iets magisch, en pijn om te zetten in hoop.

Foodwatch / Nutriscore

 Eis meer controles, directe transparantie en strengere handhaving

Waarom verplichte Nutri-Score nodig is om gezonde keuzes te maken

Recent is opvallend nieuw onderzoek verschenen: ultrabewerkte voedingsmiddelen (UPF) hebben volgens wetenschappers meer gemeen met sigaretten, dan met groente en fruit. En nee, eten is natuurlijk niet hetzelfde als roken, maar veel ultrabewerkte voedselproducten zijn wel op een vergelijkbare manier ontworpen: zodat je er méér van wil blijven eten. De conclusie van de onderzoekers van onder andere de vooraanstaande Amerikaanse universiteit Harvard: UPF’s vragen om veel strengere regulering, vergelijkbaar met tabak. Want als we deze producten blijven (over)consumeren, heeft dat grote gevolgen voor onze gezondheid. Denk bijvoorbeeld aan kanker. Wereldwijd zijn jaarlijks miljoenen nieuwe gevallen van kanker te voorkomen door andere leefstijl- en voedingskeuzes te maken. Zoals minder roken, alcohol beperken en gezonder eten. Zo blijkt uit recente data dat ongeveer 38% van alle nieuwe kankergevallen in 2022 verband hield met vermijdbare risicofactoren, waaronder voeding, tabak en alcoholgebruik.

IARC, het kankeronderzoeksinstituut van de Wereldgezondheidsorganisatie zegt: duidelijke etiketten op de voorkant van verpakkingen helpen mensen gezonder kiezen. Uit onderzoek blijkt bovendien dat het eten van producten met een gunstige Nutri-Score in verband wordt gebracht met een lager risico op kanker en vroegtijdige sterfte1. Wat is Nutri-Score? De Nutri-Score is een simpel stoplichtsysteem op de voorkant van verpakkingen. Van groen (A) tot donker oranje (E) laat het zien hoe de voedingswaarde van een product is samengesteld.

Vernieuwde Nutri-Score In januari 2026 is de vernieuwde Nutri-Score uitgerold. De regels zijn verbeterd en sluiten nog beter aan bij wat we inmiddels weten uit onderzoek. In de nieuwe berekeningen: krijgen producten met veel suiker en zout sneller een slechtere score krijgen vette vis en plantaardige oliën vaker een betere score wordt het verschil tussen volkoren en sterk bewerkte graanproducten met weinig vezels duidelijker worden oliën, noten en zaden beter beoordeeld op de kwaliteit van het vet Zo worden producten nu strenger en eerlijker beoordeeld.

Maar dan... de realiteit Toen voedselproducenten erachter kwamen dat de nieuwe Nutri-Score hun producten slechter zou beoordelen, hebben 33 grote voedingsbedrijven de labels simpelweg verwijderd van hun verpakkingen. Zo verwijderde PepsiCo de Nutri-Score van hun Pepsi zero sugar variant en Danone van hun merken Alpro en Actimel. Dat is schandalig! In plaats van transparant te zijn over de werkelijke voedingskwaliteit van hun producten, kiezen voedselfabrikanten voor schone schijn. Dat zijn strategische acties, om consumenten niet te hoeven informeren over de gezondheidsrisico’s van wat ze eten en drinken. Alles om door te gaan met geld verdienen. Dat is natuurlijk niet nieuw, al sinds de eerste Europese discussie over invoering van een verplicht Europees voedselkeuze logo in 2004, verzet de industrie zich daartegen. Lees hier meer over de lobby tegen een goed voedsellogo

	Wat betekent de nieuwe Nutri-Score voor bekende producten? (Nesquick, Dr. Oetker Pizza, Yfood, olijfolie)

Het probleem Omdat het label nu nog niet verplicht is, kunnen bedrijven die ongezonde voeding verkopen ervoor kiezen het niet te tonen, precies de producten waarvan consumenten het meest zouden moeten weten wat erin zit. Niet voor niets is het zeer opvallend dat Coca-Cola, Unilever (Hellmann’s), PepsiCo, Ferrero (Nutella) de grootste tegenstanders zijn van Nutri-Score. Juist daarom pleit Europe’s Beating Cancer Plan van de Europese Unie voor verplichte en duidelijke etikettering voor op de verpakking, gekoppeld aan strengere, wetenschappelijk bewezen criteria voor gezondheid en verwerking2.  Wij vinden bovendien dat Nutri-Score zichtbaar moet maken wanneer een product ultrabewerkt is (UPF). Dit zou consumenten helpen echt goed geïnformeerd te kiezen en de rol van industriële bewerking op onze gezondheid te herkennen. Een verplichte Nutri-Score maakt een eind aan het verstoppertje spelen van bedrijven. Het maakt gezonde keuzes makkelijker, precies wat we nodig hebben om ziektes te voorkomen.

Eis meer controles, directe transparantie en strengere handhaving / Foodwatch

 

Babyvoeding besmet met het toxine cereulide. Mineraalwater dat illegaal is gefilterd en behandeld. Paardenvlees verkocht als rundergehakt. Eieren met fipronil. Listeria in groenten en kaas. Kinder-chocolade-eieren besmet met salmonella. Sesamproducten met het giftige ethyleenoxide.

In Nederland en Europa volgen verschrikkelijke voedselschandalen elkaar op in een patroon dat zich blijft herhalen. Er breekt telkens een flinke brand uit die moet worden geblust, in plaats van dat er goede rookmelders worden opgehangen. Afgelopen jaar zijn er in het Europese RASFF-waarschuwingssysteem om voedselrisico's te signaleren 4.598 meldingen geweest van 'mogelijk risicovol' tot 'zeer serieus'. Dat zijn iedere dag 12 nieuwe meldingen! En elke keer staan jouw en mijn gezondheid op het spel. Wij hebben daar genoeg van, jij ook?

	Teken petitie betere voedselveiligheid ››

Schokkende ontdekking: besmette babyvoeding Recent ontdekten we iets totaal onacceptabels: grote voedselconcerns hadden babyvoeding met een toxine dat baby’s ernstig ziek kon maken op de markt gebracht. Consumenten en autoriteiten werden niet onmiddellijk overal gewaarschuwd, terugroepacties kwamen maar langzaam op gang. Nestlé en Danone hadden maandenlang mogelijk besmet melkpoeder op de markt gebracht. Voor Lactalis was dit zelfs een jaar. Dit gaat over de gezondheid van onze meest kwetsbaren. Dit is schandalig!

Waar blijft onze bescherming? Sinds 2002 geldt in Europa de General Food Law. Deze regulering is ingevoerd na de BSE-crisis, om consumenten te beschermen tegen gezondheidsrisico’s en voedselfraude. Op papier klinkt dat best geruststellend. Maar de praktijk ontbreekt het aan serieus preventief optreden, directe transparantie en harde handhaving. Telkens weer horen we pas van een schandaal als de producten al zijn verkocht, of erger: al op zijn gegeten en mensen ziek zijn geworden. Vaak blijkt dat bedrijven en autoriteiten al langer op de hoogte waren, of dat hadden moeten zijn. Terugroepacties komen te laat. Inspecteurs controleren bovendien niet in onze keukenkastjes en koelkasten! Als consumenten staan wij buitenspel. Dit moet stoppen! Wij eisen:

Volledige en onmiddellijke openbaarheid van alle voedselinspecties Openbaarmaking van testresultaten Transparantie over betrokken bedrijven en merken Duidelijke informatie over maatregelen en sancties Strengere controles en zwaardere straffen Wij hebben het recht om te weten wat we eten. We hebben recht op betere bescherming. En onze kinderen al helemaal.

	Teken nu onze petitie ››

Alleen samen kunnen we druk uitoefenen op de overheid en op bedrijven om eindelijk échte voedselveiligheid af te dwingen! Teken vandaag nog en eis volledige transparantie over voedselveiligheid. Voor onze gezondheid. Voor onze kinderen. Voor een veilige voedselketen. Wacht niet tot het volgende schandaal. Kom nu in actie. Dankjewel!