Emil Nolde, geboren als
Emil Hansen (Nolde, gemeente
Burkal,
7 augustus 1867 -
Seebüll (
Neukirchen,
Noord-Friesland),
15 april 1956) was een Duits kunstschilder die wordt gezien als een van de toonaangevende Duitse
expressionisten uit het begin van de twintigste eeuw.
[1]
Emil Nolde werd geboren in 1867 als Emil Hansen in het, toen nog, Duitse dorpje Nolde in de huidige deelstaat
Sleeswijk-Holstein.
Als kind hield hij er van om te schilderen en te tekenen maar hij was al 31 toen hij voor een carrière als kunstschilder koos.
Rond
1898 begon Nolde opleidingen te volgen bij de school van Adolph Hoelzel in
Dachau en de
Académie Julian in
Parijs. Terug in Duitsland werkte Nolde, geïnspireerd door Franse schilders, aanvankelijk in
impressionistische stijl. Dankzij zijn nieuwe manier van schilderen en zijn heftige kleurgebruik groeide hij echter al snel uit tot een
avant-gardist die veel invloed had op de jongere generatie schilders. Hij experimenteerde met verschillende technieken (
olieverf,
aquarel,
houtsnede) en bracht die tot nieuwe hoogten. Nolde sloot zich in 1906 aan bij de kunstenaarsbeweging
Die Brücke. Hij maakte ook een groot aantal christelijk-religieus geïnspireerde werken.
Nolde wordt gezien als een van de grote pioniers van het
expressionisme en hij behoort daarmee tot de belangrijkste Duitse
kunstenaars van de vorige eeuw. Al langer is bekend dat Nolde op
politiek terrein geen geheel onbeschreven blad was, maar juist een vroeg
aanhanger van de
NSDAP,
van een 'Germaanse kunst' en een antisemiet die bijvoorbeeld joodse
kunsthandelaars en schilders in diskrediet bracht. Desondanks speelde
zijn werk
Leben Christi in 1937 een centrale rol in de door de
nazi's georganiseerde propagandatentoonstelling
Entartete Kunst
en vanaf die tijd werd hem het werken praktisch onmogelijk gemaakt (hij
kreeg een schilder-, exposeer- en verkoopverbod opgelegd). Hij trok
zich terug in Seebüll en werkte in het verborgene aan de serie
Ungemalten Bilder, waterverfstudies voor schilderijen die hij nooit zou maken.
In Seebüll, zijn voormalige woonplaats vlak bij de
Deense grens, bevindt zich thans het Nolde-museum.
